Lijdende vorm met “werden”

De bouw ken je uit het Nederlands. werden wordt vervoegd en staat op de tweede plaats, het voltooid deelwoord sluit de zin af: Der Brief wird geschrieben, “de brief wordt geschreven”. In de verleden tijd gebruik je wurde, net als “werd”: Der Brief wurde geschrieben. Het voltooid deelwoord verandert nooit, ook niet als het onderwerp meervoud is: die Briefe wurden geschrieben.

Let goed op in de voltooide tijd. Het Nederlands zegt “de brief is geschreven” en laat “geworden” weg. Het Duits doet dat niet: Der Brief ist geschrieben worden. Het hulpwerkwoord is daarbij sein, zoals bij “zijn”, en het deelwoord van werden verliest zijn ge-: worden, niet geworden. De vorm geworden hoort bij werden in de betekenis “worden” als zelfstandig werkwoord: Er ist Arzt geworden, “hij is arts geworden”.

Wil je zeggen wie de handeling uitvoert, dan gebruik je bij een persoon of instantie von met de Dativ (derde naamval): vom Amt geprüft, “door de instantie gecontroleerd”. Is het een oorzaak of middel, dan kies je durch met de Akkusativ (vierde naamval): durch ein Erdbeben zerstört. Waar het Nederlands twee keer “door” zegt, kiest het Duits dus. Met een modaal werkwoord komt werden helemaal achteraan, achter het deelwoord: Das muss heute erledigt werden. In het Nederlands mag ook “moet vandaag worden afgehandeld”; die volgorde kent het Duits niet.