B1 · Zdania podrzędne · ok. 4 min
Cel: „um … zu” i „damit”
„damit”, „um … zu”
Dwa sposoby na podanie celu i jedna reguła wyboru: czy obie części mają ten sam podmiot.
Znasz to już?
„To dla mnie nowe”: najpierw wyjaśnienie, potem ćwiczenia. „Sprawdzę się”: krótkie pytania (liczba: 2) – przy co najmniej dwóch dobrych odpowiedziach przechodzisz od razu do trudniejszych ćwiczeń.
Te słowa się przydadzą4
Pojawiają się w przykładach i ćwiczeniach tego tematu, a na ścieżce nauki są tu nowe.
- sparenoszczędzać
- das Frühstückśniadanie
- die Prüfungegzamin
- leisecichy
Brakuje słowa? Sprawdź w słowniku
Zrozum
ZapamiętajTen sam podmiot: um zu. Inny podmiot: damit.
- Słowa sygnałowe
- um
- zu
- damit
- wozu
- zwecks
Forma
Wzorce w skrócie
Każdy wiersz mówi najpierw, kiedy albo do czego służy wzorzec, a potem podaje niemiecki przykład.
przeczenie
| „um … zu” | Ich gehe früh, um pünktlich zu sein. |
| czasownik rozdzielnie złożony | um rechtzeitig anzukommen |
| „damit” | Ich rufe an, damit sie Bescheid weiß. |
| cel przeczący | damit nichts passiert |
Zasady po kolei
Forma, o którą chodzi w tym temacie
um … zu wymaga tego samego podmiotu w obu częściach.
Er spart, um ein Auto zu kaufen.On oszczędza, żeby kupić samochód.
damit stosuje się, gdy podmioty są różne, i zawsze można go użyć.
Ich schreibe es auf, damit du es nicht vergisst.Zapiszę to, żebyś nie zapomniał.
W czasowniku rozdzielnie złożonym zu wchodzi do środka słowa.
um rechtzeitig anzukommenżeby przyjechać na czas
Obie konstrukcje oddziela się przecinkiem.
Sie ruft an, um sich zu entschuldigen.Ona dzwoni, żeby przeprosić.
Przykładowe zdania
Ich stehe früh auf, um in Ruhe zu frühstücken.Wstaję wcześnie, żeby w spokoju zjeść śniadanie.
Sie lernt, um die Prüfung zu bestehen.Ona się uczy, żeby zdać egzamin.
Wir gehen leise, damit das Kind weiterschläft.Chodzimy cicho, żeby dziecko dalej spało.
Więcej przykładowych zdań (8)
Er wiederholt es, damit es jeder versteht.On to powtarza, żeby każdy zrozumiał.
Ich nehme den Schirm mit, um nicht nass zu werden.Biorę parasol, żeby nie zmoknąć.
Ich rufe an, um einen Termin zu machen.Dzwonię, żeby umówić wizytę.
Sie spart, damit ihre Tochter studieren kann.Ona oszczędza, żeby jej córka mogła studiować.
Wir sind gekommen, um zu helfen.Przyszliśmy, żeby pomóc.
Mach das Fenster zu, damit es nicht zieht.Zamknij okno, żeby nie było przeciągu.
Er ging, ohne sich zu verabschieden.Wyszedł bez pożegnania.
Anstatt zu warten, ging sie los.Zamiast czekać, ruszyła w drogę.
Pułapka, w którą często wpadają osoby mówiące po polsku
Uwaga
Polskie „żeby” pasuje do obu przypadków i dlatego nie ostrzega. Zdanie z um … zu nie ma własnego podmiotu – pożycza go od zdania głównego, więc działa tylko wtedy, gdy to ta sama osoba. Ich erkläre es, um du es verstehst jest błędne, bo pojawia się drugi podmiot. Potrzebne jest pełne zdanie z damit: Ich erkläre es, damit du es verstehst.
Szybki sprawdzian
Na rozgrzewkę – pytania: 2, odpowiedź od razu. Nie liczą się do twoich postępów.
Ćwicz
Jedna lekcja, jasny cel: zaliczasz ją przy 80% dobrych odpowiedzi za pierwszym razem. Odpowiedzi sprawdza przeglądarka; żadna z nich nie opuszcza twojego urządzenia.
Teraz twoja kolejZdania do tego tematu: 4; ćwicz, pisząc – sprawdzanie od razu.
Twój postęp
Co pokazała twoja lekcja z tego tematu:
Decyduje o tym lekcja, a nie przycisk: zaliczona od 80% za pierwszym razem, utrwalona, gdy zaliczysz ją znowu innego dnia.
Następny na ścieżce: 97 · Plusquamperfekt (czas zaprzeszły)Wróć do ścieżki nauki
Całe wyjaśnienie
Czytaj całość · ok. 1 min
Polski ma na cel jedno słowo: „żeby”. Niemiecki ma dwie konstrukcje i wybór między nimi nie jest kwestią stylu. Um … zu z bezokolicznikiem stosuje się, gdy obie części zdania mają ten sam podmiot: Ich lerne Deutsch, um in Wien zu studieren „uczę się niemieckiego, żeby studiować w Wiedniu”. Jedna osoba robi obie rzeczy.
Damit wprowadza pełne zdanie podrzędne z własnym podmiotem i czasownikiem na końcu. Jest obowiązkowe, gdy podmioty się różnią: Ich erkläre es noch einmal, damit alle es verstehen „wyjaśnię to jeszcze raz, żeby wszyscy zrozumieli”. Ja wyjaśniam, oni rozumieją.
Ta reguła jest mechaniczna: ten sam podmiot – można użyć um … zu; różne podmioty – tylko damit. Pomaga polski: gdy po „żeby” stoi bezokolicznik („żeby studiować”), wybierz um … zu; gdy stoi forma osobowa („żeby zrozumieli”), wybierz damit. Damit jest zresztą zawsze dozwolone, więc w razie wątpliwości to bezpieczny wybór.
Warto wiedzieć1
Warto wiedzieć
Porównanie z polskim: jedno „żeby”, dwie konstrukcje
Po polsku „żeby” łączy się z bezokolicznikiem albo z formą osobową – i to jest najlepsza wskazówka. „Żeby kupić” (bezokolicznik) – um … zu kaufen. „Żeby dziecko spało” (forma osobowa, inny podmiot) – damit das Kind schläft. Pytanie o cel to po polsku „po co?”, po niemiecku wozu?; pytanie o przyczynę to „dlaczego?” – warum?.
Er spart, um ein Auto zu kaufen. Er spart, damit seine Tochter studieren kann.Oszczędza, żeby kupić samochód. Oszczędza, żeby jego córka mogła studiować.
Odmiana czasowników z tej strony: werden · stehen · gehen · nehmen · schreiben · bestehen · verstehen · kaufen · sparen